Avrupa'da sosyal devletin sonu mu geldi?
İşsizlik, krizle birlikte AB'de tavana vurdu. Üstelik pek çok ülke işsizlik maaşlarını düşürmeyi planlıyor. Sağlık, ulaşım gibi kamu hizmetlerinde de kesintiye gidiliyor. Yaşlı kıtanın örnek gösterilen "sosyal refah devleti" uygulamalarındaki bu geriye gidiş, birçok ülkede sokaklarda protesto ediliyor.

Enis Şenerdem

YERKÜRE kimine göre tarihin, kimine göre son 100 yılın en büyük ekonomik krizini yaşıyor. Krizin Türkiye'deki yansımaları her gün, her hafta ve her ay çeşitli verilerle ortaya çıkıyor. Şubat'ta ise Türkiye için krizin adı "yüksek işsizlik" oldu. Çünkü geçen ayki verilere göre Kasım 2007'de yüzde 10.1 olan işsizlik oranı tam 2.2 puanlık artışla geçtiğimiz Kasım'da yüzde 12.3'e yükseldi. Rakamlar, her dört gençten yaklaşık birinin işsiz olduğunu da ortaya koyuyor. Ayrıca son aylarda firmaların "uzatmalı ücretsiz izinli" uygulamalarıyla fiilen işsiz kaldığı halde resmi rakamlarda gözükmeyen binlerce kişi bunlara dâhil değil. Üstelik bu kişiler işyerinden maaş alamadığı gibi resmen işsiz sayılmadığı için işsizlik maaşından da mahrum. Hatta işten çıkarılmış gözükmedikleri için kıdem tazminatları da ödenmiyor... Ama yaşananlara yönelik tepkiler, daha doğrusu tepkisizlik durumun vahametini yansıtmaktan uzak görünüyor. Türkiye'de durum bu merkezde ama benzeri sorunlar için dünyanın başka ülkelerinde yöneticilere, siyasilere verilen tepkiler oldukça sert. Örneğin Fransa'da 2.5 milyon kamu çalışanı, genel greve giderek hükümetin krize karşı hazırladığı 26 milyar euro'luk bankacılık destek paketini protesto etti. İngiltere'de enerji sektöründe çalışan mavi yakalılar, işsizlik rakamı yüzde 4'lü seviyelerinden yüzde 6'lara yükselmişken yabancı işçilerin istihdam edilmesine karşı gösteriler düzenledi. İspanya'da işsizlik rakamının Ocak'ta yüzde 8'den 14'e sıçramasının faturası hükümete kesiliyor. İspanya Başbakanı Jose Luis Rodriguez Zapatero'nun işsizlik maaşının miktarını azaltma girişimi çeşitli grevlerle protesto edildi.

SOSYAL DEVLET TEHLİKEDE Mİ?
Avrupa'da giderek yayılan genel grevlerin ve sokak protestolarının arkasında, kıtanın geleneksel sosyal güvenlik yapısının krizden ciddi yaralar almasının yattığı belirtiliyor. Yüksek işsizlik maaşları ve işverenler için zorlaştırılan işten çıkarma yetkileri, krizle birlikte yavaş yavaş kayboluyor gibi görünüyor. En büyük endişe kaynaklarından biri de sağlık, ulaşım ve benzeri kamu hizmetlerinin de sınırlı hale gelmesi. Avrupa Ticaret Sendikaları Konfederasyonu Ekonomisti Ronald Janssen, CNBC-e Business'a yaptığı açıklamada, hükümetlerin bankaları kurtarmak için vergi mükelleflerinden topladıkları milyarlarca euro'yu finans sektörüne akıttığına dikkat çekiyor. Janssen, "Canlandırma paketlerinden bankalara yüklü miktarlarda para aktarılıyor ve bu durum bütçe açıklarının genişlemesine neden oluyor. Bu açıklar da işsizlik maaşı ya da sağlık hizmetleri fonlarıyla kapatılmaya çalışılacak" diyor.

Devamı CNBC-e Business’ın Mart sayısında...