Başka coğrafyalarda doğdular ancak yüz yılı aşkın süredir bu topraklardalar. İmparatorluktan cumhuriyete geçerken de dünya savaşları yaşanırken de hep buradaydılar... Yatırdılar, ürettiler, aldılar, sattılar, kazandılar... Ve Türkiye'de hayatı kolaylaştıran birçok yeniliğin altına imza attılar...

TANZİMAT'A kadar Avrupa'yı dalga dalga saran sanayi devriminin etkisinden uzak kalan Osmanlı, özel kesimin sermaye eksikliği nedeniyle sanayileşme hamlesini devlet eliyle yapmaya kalkışmış ancak bu girişim de tek kelimeyle başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Birçok sebebi vardı bunun. Teknik ve ekonomik sorunlar, plansızlık... Savaşlar, hatta depremler... Bu girişimin hüsranla bitmesi ise gözleri tek bir noktaya çevirmişti: Yabancı sermaye. Aslında bu coğrafya bu kavrama çok uzak değildi. Yüz yıllardır yabancı devletlere çeşitli ticari imtiyazlar tanınmış, bu ülkelerin şirketleri hiçbir engelle karşılaşmadan faaliyetlerini sürdürmüşlerdi. Osmanlı gerçek anlamda yabancı sermayeyle ise Baltalimanı Ticaret Anlaşması sayesinde tanışmıştı. Bir malın, özellikle ihracatının belli bir kişinin tekeline verilmesi uygulamasının sona erdirilmesi anlaşmanın en önemli maddesiydi. Kapılar yabancı sermayeye ardına kadar açılırken o günlerde bu topraklara akın eden şirketlerden birkaçı hâlâ burada. Gıdada Nestle, elektrikte Siemens, haberleşmede Ericsson, otomotivde MAN, elektronikte NCR Türkiye'yi ilklerle tanıştıran küresel devlerin başında geliyor. Savaşlar sürerken de krizler sallarken de imparatorluk yıkılıp yerine cumhuriyet kurulurken de hep buradaydılar. Yüzyıl önce 3-5 kişiyle başlayan yolculukları bugün binlerce kişiyle sürüyor. İşte bir asır ve öncesinde buralara gelen, adını yeniliklerle duyuran, ilkleri hayata geçiren o şirketler...

MAN
Galata Köprüsü'nü inşa eden Alman otomotiv devi
251 yıl önce yani 1758'de Almanya'nın Obernhausen şehrinde kurulan demir çelik fabrikasıyla ilk üretimine başlayan MAN Grubu, bugün endüstriyel hizmetlerden makine, dizel motor ve ticari araç imalatına kadar birçok alanda faaliyet gösteriyor. Dünyadaki çoğu ülkenin tarihinden bile eski bir kuruluş MAN. Türkiye'deki ilk temsilciliğini 1910 yılında açsa da ilişkilerin geçmişi 1800'lerin sonlarına kadar gidiyor. 1874 yılında demiryolu ve yük vagonu ithalatıyla başladı ilk ilişkiler. 1903'teki dizel motor ithalatı MAN'ın Türkiye'ye yerleşmesini zorunlu kıldı. Şirketin 1910 yılında Galata Köprüsü'nün inşaatını gerçekleştirmesi ise işbirliğinin dönüm noktasıydı. MAN, bu topraklarda iş yaptığı bir asrı aşkın sürede birçok ilkin altına imza attı. 1966 yılında Almanya dışındaki ilk üretim için İstanbul'u seçen şirket, 1981 yılında ise Türkiye'den ilk ihracatını gerçekleştirdi. 1986'da Türkiye'deki ilk körüklü otobüs de MAN tarafından üretildi. Yine bir ilk olarak Türkiye'de doğalgazla çalışan ilk otobüs MAN'ın üretim bantlarından çıktı. Bugün MAN markalı tüm yolcu otobüsleri, şehir içi ve servis otobüslerinin yanı sıra Neoplan markalı otobüsler Ankara'da üretiliyor ve 41 ülkeye ihraç ediliyor.

SIEMENS
Elektriği halka yaydı
Osmanlı'yı Siemens ile tanıştıran, ülkeye bir telgraf sistemi kurma kararının alınmasıydı. 1856 yılında kurulan İstanbul Telgraf Merkezi de Siemens Halske'nin Türkiye'deki ilk projesiydi. İstanbul'daki İlk telefon hattı da yine Siemens tarafından 1881'de döşendi. 1876'da Yıldız Sarayı'nın elektrik altyapısını üstlenen şirket, bu projeyi 1909 yılında tamamladı. Başlangıçta sadece sarayla sınırlı olan elektriğin kent yaşamının bir parçası haline gelmesi amacıyla çalışmalar da hızlandı. Türkiye'nin ilk elektrik santrali, İstanbul Silahtarağa'da 1914'te tamamlanırken, önce tramvaylara daha sonra da özel binalara elektrik sağlandı. Toplum, Siemens'in sunduğu elektrik, telefon ve telgraf hizmetlerinden faydalanmasına rağmen şirketin isminden haberdar değildi.

Devamı CNBC-e Business'ın Ekim sayısında...