Reklam filmlerinin vazgeçilmez sesleri onlar. Birkaç kelimeyle markayı, ürünü hafızalara kazıyorlar. Mikrofona söyledikleri iki üç cümle binlerce lira değerinde. Hatta içlerinde vergi rekortmeni olanlar bile var.

Özgür Taşpınar

FİLM, dizi arası kısacık bir molada sahneyi onlar alıyor. Biri araba almaya, diğeri telefon operatörünüzü değiştirmeye teşvik ediyor. Öteki paranızı değerlendirmeye talip olduklarını söylüyor. Ekranda görünmüyorlar, sadece seslerini kullanıyorlar... Stüdyoya giriyorlar, kulaklığı takıp ellerindeki metni önlerindeki mikrofona okuyorlar. Bu zahmetin karşılığı 300 dolardan başlıyor 10 bin dolara kadar gidiyor. Reklam seslendirmesi dublaj sanatçıları için bu işin “top” noktası. Film seslendirmesiyle karşılaştırılamayacak bir iş. Zira bir filmde başrol oyuncusunu seslendirmenin ücreti 100-200 lirayı geçmiyor... Yan rolleri söylemeye bile gerek yok. Reklam ise hem iş yükü, hem de maddi olarak çok daha tatminkâr. Ancak bu alanda da koşulların herkes için çok kolay olmadığını söylemek lazım. Öncelikle tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de erkek sesi açık ara tercih nedeni. Erkek sesi daha güven verici ve etkileyici bulunuyor. Piyasanın bir diğer özelliği ise seslerin de zamanla markalaşması... Mesela Itri Koşar, Sungun Babacan, Toprak Sergen, Okan Bayülgen, Mehmet Ali Erbil gibi isimler... Birçok marka, risk almamak için bu uzman seslerle çalışmayı tercih ediyor. Bu durum ise yeni seslerin önünü tıkıyor. Peki reklam dublaj piyasasında işler nasıl yürüyor? Kurallar neler?
Reklam seslendirmesinde uzman az sayıda ajanstan ikisi Yurttan Sesler ve Duygu Başara Ajansı. Yurttan Sesler’in kurucusu Nur Altınok, kendilerine bağlı 45 sanatçı bulunduğunu söylüyor. Yıllık 600 civarında reklam seslendirmesine imza atıyormuş bu sanatçılar. Yurttan Sesler’in 150 civarında reklam ajansı ve yapımeviyle dirsek temasında olduğunu anlatıyor Altınok ve arkasından ekliyor: “Bize bağlı çalışan bütün sanatçılarımıza demo CD hazırlıyoruz. Bu CD’leri ajans ve yapımevlerine gönderiyoruz. Orada sesler seçiliyor. Bize reklam hakkında bilgi veriyorlar; TV’de, radyoda, sinemada yayınlanacak diye... Biz de o mecralara göre bir fiyat veriyoruz ve süreç başlıyor. Müşteri de kabul ederse tekrar bize dönüş oluyor. Bir stüdyo belirleniyor. Sanatçı oraya davet ediliyor ve seslendirmeye giriyor.”
Bir reklamı seslendirmenin maliyeti nedir? Aslında seslendirme, reklam prodüksiyonu içerisinde en düşük masraf kalemi. Stüdyo ücretinin 200 ile 500 lira arası değiştiğini söylüyor Altınok. Ancak önemli bir ekleme yapmayı da ihmal etmiyor: “Ses teknisyenine göre de fiyat değişiyor. Stüdyo ve teknisyen fiyatı saat bazında. Ajans ve stüdyo arasında bir anlaşma varsa fiyat daha da aşağıya iniyor. Standart bir fiyat yok yani...”
Seslendirme bütçesinin aslan payını ise tabii ki sanatçı ücreti oluşturuyor. Burada skala çok geniş. Kaşe adı verilen sanatçı ücretleri 300 dolardan başlıyor 15 bin liraya kadar uzanıyor. Zirveyi Haluk Bilginer, Ali Poyrazoğlu gibi tiyatronun seçkin simaları alıyor. Bu sanatçıların fiyatları yüksek. Seslendirme konusunda da oldukça seçiciler. Her teklifi değerlendirmeye almıyorlar. Ali Poyrazoğlu’nun Turkcell, Haluk Bilginer’in İş Bankası reklamlarını seslendirdiğini hatırlatırsak belki kriterleri daha iyi anlaşılabilir. Diğer yandan, sadece bu iş üzerinden geçimini sağladığı için çok seçici davranamayan da birçok sanatçı var. Hatta bunlar arasında vergi rekortmenleri bile çıkıyor. Örneğin merhum tiyatrocu Pekcan Koşar’ın oğlu Itri Koşar. Oyuncu olarak onu Yapı Kredi Bankası’nın reklamlarındaki tellak rolünde hatırlıyoruz. Ama o usta bir dublajcı. Çok tercih edilen bir ses.

Devamı CNBC-e Business’ın Şubat sayısında...