Her krizde ekonominin üç katı küçülen inşaat sektöründe tarih tekerrür etti. 2009 özellikle 2004-2006 döneminde çok hızlı yükselen müteahhitlerin çöküş yılı oldu. Sektörün en az yüzde 15 daraldığı tahmin ediliyor. Geçen yıl sadece üç büyük kentte 1500’ün üzerinde inşaat firması iflas veya tasfiye sürecine girdi.

Burak Mavi

TURAN Hazinedaroğlu’nun adı küresel mali krize kadar dünyanın en çok uluslararası iş alan müteahhitleri arasında yer alıyordu. Tanınmış inşaat sektörü dergisi Engineering News Record, 2006 yılında Hazinedaroğlu İnşaat Grubu’nu en çok uluslararası iş alan 162’nci şirket olarak göstermişti. Taahhüt sektörü için geçtiğimiz yılın en ilginç olaylarından biri, Turan Hazinedaroğlu İnşaat’ın iflası istemiyle açılan davaydı. Turan Hazinedaroğlu İnşaat, grubun Türkiye’deki taahhüt işlerini yapan şirketti. Grubun yurt dışı müteahhitlik işleri ise diğer şirketleri üzerinden yapılıyordu.
Önce kimse bu habere inanmadı? Fakat doğru olduğu ortaya çıktı. Peki ne olmuştu da 1971 yılından bu yana müteahhitlik yapan ve sayısız ekonomik kriz atlatan Hazinedaroğlu, finansal sıkıntıya düşmüştü?
Hazinedaroğlu’nun öyküsü küresel mali krizin sadece acemi müteahhitleri değil, pekala sektörün köklü firmalarını da sarsabileceğini gösteren çarpıcı bir örnek. Şirket hakkındaki detaylar, ünlü müteahhidin iflas erteleme talebiyle mahkemeye gitmesiyle gün yüzüne çıktı. İflas erteleme talebiyle mahkemeye başvuran şirketler, bir iyileştirme projesi sunmak zorundaydı. Bu iyileştirme projesini sunarken de bu duruma nasıl geldikleri konusunda mahkemeye bilgi vermek durumundaydı.
Hazinedaroğlu mahkemede kendisini ekonomik açıdan çıkmaza sürükleyen nedenleri şöyle sıralamıştı: Küresel mali krize bağlı olarak ortaya çıkan talep daralması, TL’deki aşırı dalgalanma, girdi maliyetlerindeki öngörülemeyen artış ve Kiptaş ile Han Yapı’dan hak edişlerini alamaması...
Çıkış yolu olarak da Irak’ın Erbil kentinde ve Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de toplam büyüklüğü 350 milyon doları bulan işlerinden elde edeceği geliri gösteriyordu.
Hazinedaroğlu’nun bu duruma gelmesinin öyküsü kısaca şöyle: Şirket, Kiptaş ve Han Yapı’dan hak edişlerini bekliyordu. Ancak krizle birlikte talep aniden daralınca alacağını tahsil edemedi. Küresel mali kriz Hazinedaroğlu’nun yurt dışı projelerdeki tahsilatını da sekteye uğratınca ödemelerini yapabilmek için bir faktoring şirketinin kapısını çalmak zorunda kaldı. Ama bu kısa vadeli bir çözümdü. Faktoring şirketine borcunu zamanında ödeyemedi ve bunun üzerine iflas davası açıldı.
Öğrendiğimize göre, sektörde yaşlı kurt olarak tanınan Turan Hazinedaroğlu, Bakü ve Erbil’den yakın zamanda tahsilat yaparak bu durumdan kurtulmak üzereymiş. Ama herkes Hazinedaroğlu kadar şanslı ve becerikli değil. İşte birkaç örnek.

ÇÖKÜŞLERİ ANİ OLDU
KC Group son birkaç yılın en çok konuşulan şirketiydi. Üçüncü Cadde, Güven Konutları, Sarı Köy Metro Kent, Lalekent gibi büyük konut projelerini hayata geçirmişti. Ama kriz nedeniyle konut satışları aniden durunca finansman sıkıntısı başladı. Derken grubun gazete ve televizyonlara olan 6 milyon lira civarındaki reklam borcunu ödeyemediği haberleri yayıldı. İflası istendi ve sonunda iflas erteleme talebinde bulundu.  
Yakın zamana kadar Anadolu yakasının en büyük müteahhitlerinden biri olan Hoffman İnşaat da krizde projelerini tamamlayamaz hale gelmişti. Şirket, Ağaoğlu İnşaat’ın projelerinden bazılarını devralmasıyla büyük bir sıkıntıdan kurtuldu ve iflas etmedi. Ama bu arada sıfırı da tüketti. 
Kriz nedeniyle zor duruma düşen şirketlerden biri de Eren Talu Mimarlık’tı. Seyrantepe Spor Kompleksi’nin yapımını üstlenen Eren Talu Mimarlık, küresel mali kriz nedeniyle beklediği krediyi alamayınca işler arapsaçına döndü. TOKİ, sözleşmesini feshetti ve şirket bu kararla büyük bir zarara uğradı.
Taşyapı İnşaat da hızlı yükselişine kriz nedeniyle ara verdi. Bir süredir finansman sıkıntısı ile boğuşan şirket, Trump Towers’taki yüzde 50 payını 125 milyon dolara devrederek projeden çekilmek zorunda kaldı. Taşyapı’nın patronu Emrullah Turanlı şartlar gereği 300 milyon dolar değerindeki Trumptower hissesini 125 milyon dolara satmak zorunda kaldığını açıkladı.

EN ÇOK KEPENK KAPATAN
ÜÇÜNCÜ SEKTÖR
Türkiye Müteahhitler Birliği Genel Sekreteri Haluk Büyükbaş, inşaat sektöründeki durumu TÜİK verilerine dayanarak açıklıyor: “TÜİK rakamlarına göre 2009 yılında 10 bin 395 şirket ve kooperatif kapanmış. Kapanan şirketler sektörler itibariyle incelendiğinde toptan ve perakende ticaret 3 bin 433 şirket ile birinci sırada. İmalat sektöründe 2 bin 718 firma kapanmış, inşaat sektörü ise 1354 firma ile üçüncü sırada yer alıyor.”  

Devamı CNBC-e Business’ın Nisan sayısında...