İşte Türkiye’nin yaşanacak şehirleri Geçen yıla göre ilk iki sıra degişmedi. Başkent bu yıl da zirvede. Eskişehir yine ensesinde. Megakent iki basamak gerileyerek ikiliyi takip görevini Isparta’ya devretti. Beş yıllık aradan sonra Türkiye’de ilk defa illerin güncel toplam suç sayılarına ulaştık. Bu verilerle özellikle listenin sonu epey hareketlendi.

Bugünlerde herkes gitmek istiyor. Küçük bir sahil kasabasina, bir baska ülkeye, daglara, uzaklara… Hayatindan memnun olan yok. Kiminle konussam ayni sey... Her seyi, herkesi birakip gitme istegi. Öyle “yanina almak istedigi üç sey” falan yok. Bir kendisi. Böyle baslar Can Yücel ustanin “Gitmek” adli siiri. Kus olup uçmak isterken, agaç olup kök salmayi en güzel sekilde anlatir... Peki siz ayni yere kök salmak istediginizden emin misiniz? Belki fikrini degistirenler, kaçmak isteyenler vardir diye bu yil Türkiye’nin Yasanabilir Iller Arastirmasi’nin üçüncüsünü hazirladik. Üç yil önce ise koyuldugumuzda elimizde, arastirmada kullanabilecegimiz, ise yarar 28 kriter vardi. Ama hep daha fazlasi vardir degil mi? Geçen sene kriter sayimizi 34’e çikardik. Kamuoyu bu arastirmayi kisa zamanda sahiplendi. Arastirma sonuçlari üzerine makaleler, referans olarak gösterildigimiz kitaplar, hatta çokuluslu sirketlerin pazarlama departmanlarindan gelen bilgi talepleri: “Samsun ile Trabzon’u karsilastirmak istiyoruz. Arastirmanizin alt kirilimlarini bizimle paylasabilir misiniz?..” Tebrikler, elestiriler… Aslinda genelde tebrik, tek bir konuda elestiri aldik. O da kullandigimiz suç istatistikleri ile ilgiliydi. Suç puanini kentte o yil isledigi suçtan dolayi cezaevine giren hükümlü sayisini nüfusa oranlayarak belirliyorduk. Sonraki manzara hep ayniydi: Gönderen kisminda bir valiligin ya da jandarma komutanliginin adi yazan, bol pullu, bir sürü sari zarf. Içlerinde rakamlarla birlikte özetle “kentimiz bu sirayi hak etmiyor” seklindeki teessüfler. Bir ara kendimizi “Benzin vardi da biz mi içtik?” diyen Demirel’e benzetmedik degil. TÜIK illere göre suç sayisini yayinliyor da biz mi koymuyoruz? Hangi ilde toplam kaç suç islendigini TÜIK en son 2004 yilinda yayinlanmis... Geçtigimiz iki yil yayinladigimiz arastirmalarda bir yandan teessüflere hak vererek bu veriyi kullanmak zorunda kaldik. Ama daha fazlasini yapmak için hep çabaladik.

SUÇ ORANLARINA NASIL ULASTIK?

Bu yil da bir umutla Emniyet Genel Müdürlügü’nden suç istatistiklerini istedik. Resmi basvurumuza verilen cevap, her zamanki gibi “hayir” oldu. Ama bu kez bizim de pes etmeye niyetimiz yoktu. Meseleyi bu durumdan en çok sikayet edenlerle, valilerle çözmeye karar verdik. 81 ilin valisine içinde kentte o yil islenen toplam suç sayisinin da bulundugu 17 sorudan olusan bir form gönderdik. 77 vali soru formuna eksiksiz cevap verdi. Osmaniye, Edirne Yozgat ve Kayseri valilikleri, 2009’da il genelinde islenen toplam suç sayisini paylasmak istemediler. Hatta Kayseri Valiligi bu konuda il emniyetinden ciddi mukavemet gördü. Meger illerin suç istatistiklerinin medya ile paylasilmasini yasaklayan bir genelge yayinlanmis. Bu yüzdenmis tüm ketumluk. Yine de 77 ilin suç oranlarina ulasmayi basardik. Peki bu durum arastirma sonucuna nasil yansidi? Söz konusu dört il, toplam 37 parametrelik arastirmanin bir parametresinden sifir puan almis oldu.

ISTANBUL IKI BASAMAK GERILEDI

Bu yilki arastirmamizda 5 yil aradan sonra ilk defa 77 ilin güncel suç bilgisini sizinle paylasiyoruz. Bunun disinda arastirmada kullandigimiz kriter sayimizi üç artirarak 37’ye yükselttik. Kentlerdeki bosanma hizini ilk defa bu arastirmada kullandik. Uluslararasi Rekabet Arastirmalari Kurumu’nun Illerarasi Rekabetçilik Endeksi’ni kullanarak kentin rekabet gücü kriterini de ekledik. Kentteki bes yildizli otel sayilarini da... Tabii bu yeni suç orani verileri bazi illere iyi gelmedi. Listede 20 basamak siçrayan ya da düsen bir il görürseniz sasirmayin. Denizli, Elazig 23’er sira gerilerken, Bayburt ve Sivas 29’ar basamak yükseldi. Listenin ilk iki sirasi bu yil da degismedi. Ankara ve Eskisehir’i takip etme görevi bu yil Isparta’da. Çünkü Istanbul iki basamak gerileyip Trabzon’un altina düstü. Bir de yeri degismeyenler var. Ankara ve Eskisehir disinda 11’inci siradaki Kirikkale, 61’inci siradaki Hatay ve 81’inci siradaki Agri yerini korudu.

Devami CNBC-e Business’in Eylül sayisinda...