Kapıyı Arçelik açtı, onlarca firma onu izledi. Türk kahvesi ve Türk usulü çay yapan makinelere talep giderek artıyor. Bugün piyasada 19 firmanın 78 çay makinesi, 16 firmanın ise 33 Türk kahvesi makinesi var. Sıcak içecek hazırlama kategorisi ise 2010’da yüzde 17.8 büyüdü.

Özgür Taşpınar

DÜNYANIN en çok içilen iki sıcak içeceği, çay ve kahvedir herhalde. Fakat bu ikisi pek az ülkede, Türkiye’deki kadar yerel kültürün bir parçası haline gelmiştir. Bizde hazırlaması da sunumu da önemlidir, adeta bir ritüele dönüşür.
Her iki süreç için pek çok değişik araç gereç kullanılır. Kahve için özel su ibrikleri, cezveler, fincanlar, fincan zarfları, askılar, öğütme değirmenleri, soğutma kapları, muhafaza kutuları, keza çay için de ince belli bardaklar, semaverler başlıca örneklerdir. 
Bu araç-gereç listesine son 10-15 yılda ortaya çıkan iki yeniliği daha eklemek gerek. Zira teknolojiyi gelenekle harmanlayan yerli ve yabancı birçok marka, hem kıvamında çay demleyen, hem de geleneksel yöntemlere sadık kalarak Türk kahvesi pişiren ürünlerini pazara sürdü, sürmeye de devam ediyor. Bu sayede ortaya da hiç yoktan niş bir pazar çıktı. Üstelik her yıl katlanarak da büyüyen bir pazar. Rakamlar da bunu açıkça gösteriyor. 2009 yılında 148.3 milyon liralık hacmi yakalayan sıcak içecek hazırlama kategorisinin finansal büyüklüğü geçtiğimiz yıl 174.8 milyon liraya ulaştı, artış yüzde 17.8 olarak kayıtlara geçti. Şu anda piyasada ise 19 markanın 78 adet çay makinesi, 16 markanın da 33 model Türk kahvesi makinesi modeli bulunuyor. Talep sürdükçe her geçen gün yeni modeller raflardaki yerini alıyor.

EKSEN FİKİR VERDİ ARÇELİK TASARLADI
Peki alışkanlıktan doğan bir ihtiyaca, teknolojik çözüm sunma fikri nasıl ortaya çıktı. Gelenekle geleceği harmanlayan bu ürünler nasıl hayata geçti?
Hemen söyleyelim; semaver tipi elektrikli çaydanlıkların ortaya çıkmasına ve tek tuşlu Türk kahvesi hazırlama makinelerinin yaygınlaşmasına öncülük eden marka Arçelik. Türk usulü çay yapan Tiryaki’nin hikayesini, Bilge Mutlu’nun İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Yüksek Lisans Programı’nda yaptığı çalışmadan aktaralım:
“İlk ürün fikri, Arçelik için küçük ev aletleri üreten yan sanayi firması Eksen AŞ’nin çalışanı Semih Karamanoğlu’ndan çıkmış. Ürünün tasarım aşaması Arçelik Endüstriyel Tasarım Bölümü’nce tamamlanmış.
Fikir oluşurken, ürünün mevcut su ısıtıcılarından, kombi çay-kahve makinelerinden ve diğer özel çay makinelerinden farklı olarak semaver stili çay demlemesi amaçlanmış.
Özellikler belirginleştikten sonra endüstriyel tasarım aşamasında semaver ve demlikli çaydanlık yorumlanarak ürüne nihai şekli verilmiş. Tasarım aşamasının her fazında ürünün yerel kültürün bir parçası olduğu, bir alışkanlığı temsil ettiği unutulmamış. Öyle ki, ürünün pazarlanması için önerilen isimlerden en uygunu olarak yerel kültürü çağrıştıran ‘Tiryaki’ kelimesi seçilmiş. Tiryaki piyasaya çıktığının ilk ayında beklenmeyen bir başarı kazanarak 20 bin adet satmış.”

TEK TUŞLA BOL KÖPÜKLÜ KAHVE
Arçelik’i kategori liderliğine taşıyan ürünlerden kahve makinesi Telve’nin fikir babası ise şirketin Ar-Ge bölümünde çalışan küçük bir ekipmiş. Türk kahvesini hem bir makineyle, hem de geleneksel pişirme şekline ve kıvamına en uygun şekilde yapma fikri 2002 yılında ortaya atılmış ve bir buçuk yıllık araştırma geliştirme çalışmasının ardından sonuçlanmış.

Devamı CNBC-e Business’ın Mart 2011 sayısında...